Mensen zijn meer dan een paar coördinaten en een kleurenpalet
Iedereen kent wel iemand die in het ene gezelschap helemaal opbloeit en in een ander gezelschap nauwelijks van zich laat horen. Of een collega met wie de samenwerking vanzelf gaat, terwijl het met een ander steeds wat stroever verloopt. We laten nu eenmaal niet altijd en overal hetzelfde gedrag zijn, al zijn we achter dat gedrag dezelfde persoon.
Ons gedrag wordt niet alleen bepaald door wie we zijn, maar juist door de mensen om ons heen en de omstandigheden waarin we ons bevinden Juist dat maakt het begrijpen van mensen zo interessant.
“We beïnvloeden elkaar meer dan we denken.”
Binnen een team brengt iedereen zijn eigen karakter, talenten en ervaringen mee. Maar zodra mensen gaan samenwerken, ontstaat er iets dat verder gaat dan de optelsom van al die individuele eigenschappen. De één neemt van nature initiatief, terwijl een ander liever eerst de situatie bekijkt. Soms vullen mensen elkaar moeiteloos aan. Soms halen ze juist gedrag bij elkaar naar boven dat ze in een andere omgeving nauwelijks laten zien.
Een kritische collega kan iemand bijvoorbeeld onzeker maken, maar diezelfde kritische houding kan een ander juist stimuleren om met betere ideeën te komen. Het gedrag van mensen zegt dus niet alleen iets over henzelf. Het vertelt ook iets over de onderlinge relaties en de omgeving waarin ze werken.
Toch beoordelen we de bijdrage van mensen vaak door het individuele gedrag te beoordelen. We beschrijven kwaliteiten, voorkeuren en gedragskenmerken en proberen daarmee een beeld te vormen van wat iemand kan. Dat kan waardevolle inzichten opleveren. Tegelijkertijd blijft een deel van de bijdrage buiten beeld wanneer we wisselwerking tussen mensen onderkennen.
“Gedrag dat iemand laat zien vertelt veel, maar niet alles.”
Persoonlijkheidskenmerken en gedragsanalyses kunnen helpen om mensen beter te begrijpen. Ze geven woorden aan eigenschappen die we soms lastig kunnen benoemen en maken verschillen tussen mensen bespreekbaar.
Maar een profiel is geen vaststaand beeld van hoe iemand zich altijd gedraagt. Iemand kan van nature graag samenwerken en in een bepaalde omgeving toch afstand houden. Een ander kan weinig behoefte hebben om op de voorgrond te staan en in een vertrouwd team juist het initiatief nemen. Het interessante zit vaak in de combinatie van persoonlijke eigenschappen, onderlinge relaties en omstandigheden. Daarom is niet alleen van belang welke kwaliteiten iemand heeft, maar ook in welke omgeving die kwaliteiten het beste tot hun recht komen.
“AI en gedragsanalyse, kans of bedreiging?”
Met de komst van kunstmatige intelligentie ontstaan steeds meer mogelijkheden om informatie te verzamelen, patronen te herkennen en analyses te maken. Dat biedt interessante kansen. Ook bij het in kaart brengen van gedrag en persoonlijke kenmerken.
Tegelijkertijd roept het een interessante vraag op: Hoeveel van menselijk gedrag kun je begrijpen met een systeem dat alleen met nullen en enen werkt?
AI kan verbanden herkennen die voor mensen niet direct zichtbaar zijn. Terwijl de betekenis van gedrag samenhangt met persoonlijke ervaringen, onderlinge verhoudingen en systemische invloeden die niet zomaar in cijfers zijn uit te drukken.
Een uitkomst kan op papier heel logisch lijken, terwijl de praktijk toch anders blijkt te zijn.
Dat maakt AI niet minder waardevol, het laat vooral zien dat technologie en menselijke interpretatie elkaar kunnen aanvullen. Dit wordt onderschreven door de Europese AI Act wetgeving die het belang van zorgvuldigheid bij bepaalde toepassingen van AI onderstreept. Denk aan toepassingen die directe gevolgen voor de gezondheid en het welzijn van mensen kunnen hebben, zoals personeelsselectie of beslissingen over medewerkers.
Ruimte voor het hele verhaal
Misschien is dat wel de belangrijkste gedachte achter het werken met profielschetsen. Een profiel kan helpen om iemand beter te leren kennen, maar vertelt nooit het hele verhaal. Mensen blijven zich ontwikkelen, reageren op hun omgeving en laten afhankelijk van de situatie verschillende kanten van zichzelf zien.
Bij Flexian Organisatieadvies proberen we daarom persoonlijke kenmerken altijd in samenhang met de omgeving te bekijken. Niet omdat een profiel op zichzelf geen waarde heeft, maar omdat de context vaak helpt om de uitkomsten beter te begrijpen. Uiteindelijk gaat het er niet om iemand zo nauwkeurig mogelijk in een categorie onder te brengen. Het gaat erom te ontdekken wat iemand meebrengt, hoe mensen elkaar beïnvloeden en onder welke omstandigheden kwaliteiten tot bloei komen.
“Want achter iedere positie, kleurencombinatie of score zit een mens en achter ieder mens zit een verhaal dat de moeite waard is om te begrijpen.”

